Ciepła i wilgotna pogoda sprzyja jednocześnie szybkiemu wzrostowi roślin, ale także infekcji grzybami patogenicznymi. Występuje ona coraz częściej jesienią, dlatego też rośnie zagrożenie ze strony chorób jeszcze przed zimą. Porażeniu roślin oprócz przebiegu pogody sprzyja także intensywny rozwój. To właśnie rośliny w pełni krzewienia są najbardziej narażone na infekcje. W związku z tym na większości plantacji sianych w terminie agrotechnicznym pojawiają się objawy chorób i wymagane jest na nich zadbanie o zdrowotność.
Spis treści
Które gatunki zbóż ozimych są najbardziej podatne na choroby?
Podatność na choroby wynika w dużej mierze z cech genetycznych poszczególnych gatunków. Najsilniej porażana jesienią jest pszenica ozima i jęczmień ozimy. Żyto oraz pszenżyto cechują się znacznie wyższą naturalną odpornością, ale pomimo tego bardzo często jesienią wymagają zabiegu poprawiającego zdrowotność.
Choroby pszenicy i jęczmienia
Na plantacjach pszenicy jesienią najczęściej występuje septorioza liści, brunatna plamistość liści (DTR) oraz rdza brunatna. W jęczmieniu z kolei, rdza jęczmienia, plamistość siatkowa i rynchosporioza. Wyczerpujące informacje na temat identyfikacji oraz zwalczania tych specyficznych patogenów można znaleźć pod adresem: https://osadkowski.pl/blog-agrotechnika/choroby-jeczmienia-ozimego. Oba gatunki bywają też porażane przez mączniaka prawdziwego zbóż i traw. Jesienią dochodzi też do pierwszych infekcji grzybami z rodzaju Fusarium, które powodują fuzaryjną zgorzel podstawy źdźbła i korzeni. Ta jednostka chorobowa rozwija się intensywnie wiosną, gdy temperatura przekroczy 0°C. Opóźnienie T1 i dobre odżywienie roślin N zwiększa uszkodzenia tkanek w podstawie źdźbła i korzeniach. W związku z tym już jesienią warto zadbać o budowanie zdrowotności zbóż.
Zagrożenie są też choroby wirusowe
Poza bezpośrednim żerowaniem mszyce i skoczki stanowią zagrożenie jako wektory wirusów. Objawy chorób wirusowych można zaobserwować dopiero wiosną po wznowieniu wegetacji. Skoczek zgłobik smużkowany przenosi wirusa karłowatości pszenicy (WDV), natomiast mszyce są źródłem żółtej karłowatości jęczmienia (BYDV). Kluczowe w zabezpieczeniu plantacji jest zwalczanie wektorów. Monitoring ich występowania warto prowadzić już od fazy szpilowania. Szczególną czujność należy zachować po zbiorze kukurydzy sąsiadującej z polami zbóż, ponieważ mszyce migrują wówczas na najbliżej położone uprawy w poszukiwaniu pożywienia.
Fungicydy jesienią – ograniczenia temperaturowe
Wybór substancji czynnej powinien uwzględniać temperaturę powietrza w dniu zabiegu oraz 2-3 dni po nim. Triazole, takie jak tebukonazol, metkonazol, protiokonazol czy difenkonazol, wykazują wysoką skuteczność interwencyjną. Jednak wymagają temperatury co najmniej 12°C do wysokiej skuteczności działania. Duże wahania dobowe temperatury powietrza po ich zastosowaniu mogą wywołać przemijającą fitotoksyczność. Fenpropidyna z grupy morfolin działa już od 5C, lecz jej zakres zwalczanych chorób jest wąski i ogranicza się do mączniaka prawdziwego zbóż i traw. Przed zastosowaniem konkretnego środka grzybobójczego należy sprawdzić jego możliwość aplikacji jesienią. Szeroki wybór odpowiednich preparatów, pozwalających na elastyczne dopasowanie ochrony do sytuacji na polu, dostępny jest na stronie https://osadkowski.pl/srodki-ochrony-roslin/fungicydy–c-001107. Zdecydowana większość produktów pomimo tego, że ma zakres faz rozwojowych pozwalających na zastosowanie jesienią, ma zapis w etykiecie „stosować wiosną”.
Działanie fitosanitarne
W sytuacji ograniczeń rejestracyjnych i temperaturowych coraz częściej sięga się po rozwiązania niezależne od pogody. Arcton WG indukuje naturalną odporność systemiczną roślin i stymuluje rozwój korzeni. Dzięki czemu roślin są lepiej przygotowane do zimy oraz wznowienia wegetacji — potwierdzają to jego użytkownicy. Produkt ten może być aplikowany we wszystkich gatunkach zbóż ozimych oraz nie ma ograniczeń temperaturowych.
Jesienią w zbożach może być zastosowany IonBlue zawierający bioaktwyne jony miedzi i siarki. Działa fitosanitarnie, czyli zwiększa zdrowotność roślin oraz dostarcza roślinie niezbędnych składników pokarmowych.
Odporność odmianowa i zasady integrowanej ochrony
Zgodnie z zasadami Integrowanej Ochrony Roślin warto łączyć metody chemiczne z niechemicznymi już na etapie doboru materiału siewnego. Odmiany o podwyższonym profilu zdrowotności takie jak RGT Depot, RGT Intakt czy Impresja mają większą naturalną odporność na choroby grzybowe. Nie zwalnia to jednak z regularnej lustracji pól i wykonania zabiegu, jeżeli warunki pogodowe sprzyjają infekcji lub zostaną zaobserwowane objawy chorób.
Jesienne zabiegi obecnie są standardem na wielu plantacjach ze względu na dużą nieprzewidywalność przebiegu pogody. Coraz częściej występuje tzw. pełzająca wegetacja, podczas której nie dochodzi do pełnego zatrzymania procesów żywicowych roślin uprawnych i grzybów powodujących choroby zbóż. W związku z tym coraz więcej Rolników sięga po Arcton WG, który indukuje naturalną odporność roślin na najważniejsze choroby podstawy źdźbła i liści.
Jesienna ochrona zbóż podstawą zdrowej plantacji
Ciepła i wilgotna aura w okresie jesiennym sprzyja wczesnym infekcjom grzybowym oraz wirusowym, na które szczególnie narażone są intensywnie rozwijające się uprawy pszenicy i jęczmienia ozimego. Z uwagi na ograniczenia temperaturowe tradycyjnych fungicydów, w ochronie łanu coraz większego znaczenia nabierają preparaty o działaniu fitosanitarnym, takie jak Arcton WG czy IonBlue, stymulujące naturalną odporność roślin niezależnie od pogody. Kompleksowe dbanie o kondycję upraw już od fazy krzewienia, wspomagane odpowiednim doborem odpornych odmian, pozwala optymalnie przygotować plantację do zimy i zapewnić jej bezpieczny start wiosną.